Filosofie van het levenseinde


In aanbouw

Biografie

Mijn naam is Eric Ettema; geboren in 1969 in Hoogkarspel, een lintdorp in West-Friesland, Noord-Holland. Ik groeide op tussen de bloemkolen, tulpen en gladiolen, op zondag aangevuld met discussies over de preek en de zin van het leven. Daarin stond de hemel centraal, en die moest je verdienen. Maar de hemel komt straks aan de orde en brood op de plank vraagt vooral om een aardse benadering. Daarom eerst maar iets over mijn meer werelds verleden, heden en toekomst:

Verleden

Vroeger wilde ik van alles doen, zolang het maar geen bureau-werk was. Ik wilde bij de marine, of boer worden, of molenaar. Musketrattenvanger of postbode leek me ook wel wat. Zolang het maar buiten was, met mijn handen. En dus werkte ik zaterdags en in vakanties tussen de bloemkolen, tulpen en gladiolen. Het verdiende geld? Dat gaven we uit aan bier...

Op de middelbare school werd me echter al snel duidelijk dat je moeilijk boer of tuinder kunt worden als je pa dat niet is. Ook het aantal molens bleek beperkt. Het bier werd saai en de wijde wereld trok. Het werd de Leidse Instrumentmakers School: fijnmechanicus, glasblazer, lenzenslijper. Spinoza had het niet gek bekeken, maar dat wist ik toen nog niet.

De stad. Er ging een wereld voor me open. Vrijheid, diepe vriendschappen en nachtenlange gesprekken over het leven. Ik kwam in aanraking met andere denkbeelden en werelden. Van Klassieke Muziek tot Oerend Hard. Jongens en meisjes die Natuur- en Wiskunde studeerden, Geschiedenis en Theologie. Ik verlangde ernaar dat en nog veel meer ook zelf te ondekken.

Ik ging op reis door Turkije, Iran, India en Nepal en ging Maatschappelijleer studeren. Van katholiek werd ik wereldverbeteraar. TV en vlees gingen de deur uit. In JoegoslaviŽ brak de oorlog uit. Gewapend met hulpgoederen en voedselpakketten brachten we studenten uit KroatiŽ, BosmiŽ en ServiŽ om tafel om te bespreken hoe we na de oorlog met elkaar verder moesten.

De lerarenopleiding Maatschappelijleer bracht me ook naar de filosofie. Het was liefde op het eerste gezicht. Ik kwam in aanraking met de onzin van het woord 'eigenlijk', Aristoteles en de techniekfilosofie van Jacques Ellul. Niets bleek zoals het was: een fantastisch ervaring! Het was tijd om de werkelijkheid niet alleen empirisch te onderzoeken, noch om haar - zoals Marx stelt - te veranderen. Nee, het was tijd om de werkelijkheid filosofisch te deconstrueren, om vandaaruit iets nieuws op te bouwen!

Heden

Vanaf mijn studie Wijsbegeerte werk ik als onderzoeker en docent medische ethiek bij het VUmc. Op dit moment doe ik onderzoek naar hulp bij zelfdoding in de psychiatrie (ZonMw-project) en naar de eenzaamheid van het sterven (proefschrift). Daarnaast doceer ik medische ethiek aan studenten geneeskunde en verpleegkundigen en neem ik participeer ik in onderzoeksgroepen op het terrein van de filosofie en de palliatieve zorg.

Als medisch filosoof probeer ik scherpe analyse te koppelen aan praktische relevantie. Conceptuele analyse, het bevragen van kennisaanspraken en het in kaart brengen van achterliggende waarden en normen pas ik toe op concrete vraagstukken. Mijn interesse gaat daarbij vooal uit naar klinische ethiek, palliatieve zorg en de filosofie rondom het levenseinde.

Vanuit deze interesse publiceer ik regelmatig over zorggerelateerde onderwerpen in relatie tot het levenseinde, werk ik aan een boek over zelfverwerkelijking en de dood in een postmoderne cultuur, en bouw ik in mijn vrije tijd aan deze website.

Toekomst

Niemand weet wat de toekomst brengt. Het leven bevat verrassende elementen, neemt onverwachte wendingen en geeft onverziene ervaringen. Toch laten verleden en heden doorgaans aardig zien wat de toekomst brengt. De mix tussen voorspelbaar en onvoorspelbaar maakt het dan ook zinvol om hard maar ook relaxed aan je projecten te werken.

Vanuit deze 'levensfilosofie' heb ik verschillende toekomstdromen waar ik me voor inzet. Ten eerste zou ik graag een filosofische visie op zelfverwerkelijking uitwerken. Niet alleen op papier, maar zo dat ik mijn leven er naar kan inrichten. Ten tweede zou ik graag op een professionele manier filosofische herinneringsteksten voor nabestaanden schrijven. Dat lijkt me ontzettend dankbaar en mooi werk. Ten derde zou ik graag onderzoek doen naar goede manieren van sterven. Deze 'projecten' hangen met elkaar samen en krijgen van daaruit een plaats op de website.

De samenhang tussen de drie projecten ligt in de eindigheid van een mensenleven. Leven impliceert de dood. Daarmee is een visie op het leven een zware opgave maar tevens een ultieme uitdaging. De uitdaging om jouw eigen antwoord te vinden op jouw levenseinde. Een antwoord, een filosofie, een aanpak om de dood een plek te geven. Wellicht is het volstrekt onhaalbaar. Maar daarom nog niet minder nastrevenswaardig.



Praktiserend Filosoof

Eric Ettema